หมวดบทสวด · 21 บท

ทำวัตรเช้า – ทำวัตรเย็น

บทสวดทำวัตรเช้าและทำวัตรเย็นพร้อมคำแปล ตามลำดับที่ใช้สวดจริงในวัดและสำนักปฏิบัติธรรม รวมบทปัจจเวกขณ์ บทพิจารณาสังขาร และบทอุทิศส่วนกุศลท้ายทำวัตร

  1. 1คำบูชาพระรัตนตรัย (ทำวัตรเช้า)โย โส ภะคะวา อะระหัง, บทนำทำวัตรเช้าบทที่ 1 ของทำวัตรเช้า กล่าวบูชาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ด้วยเครื่องสักการะ แล้วกราบพระรัตนตรัย 3 ครั้ง
  2. 2ปุพพภาคนมการ (ทำวัตรเช้า)ปุพพะภาคะนะมะการะ, บทนะโมบทที่ 2 ของทำวัตรเช้า นอบน้อมพระผู้มีพระภาคเจ้า "นะโม ตัสสะ…" 3 จบ ก่อนสวดบทอื่น
  3. 3พุทธาภิถุติพุทธาภิถุติ, บทสรรเสริญพระพุทธคุณ (ทำวัตรเช้า)บทที่ 3 ของทำวัตรเช้า สรรเสริญพระพุทธคุณ 9 ประการ และการที่ทรงประกาศพรหมจรรย์อันบริสุทธิ์บริบูรณ์
  4. 4ธัมมาภิถุติธัมมาภิถุติ, บทสรรเสริญพระธรรมคุณ (ทำวัตรเช้า)บทที่ 4 ของทำวัตรเช้า สรรเสริญพระธรรมคุณ 6 ประการ แล้วนอบน้อมพระธรรมด้วยเศียรเกล้า
  5. 5สังฆาภิถุติสังฆาภิถุติ, บทสรรเสริญพระสังฆคุณ (ทำวัตรเช้า)บทที่ 5 ของทำวัตรเช้า สรรเสริญพระสังฆคุณ 9 ประการ ของพระอริยสงฆ์ 4 คู่ 8 บุคคล
  6. 6รตนัตตยัปปณามคาถาระตะนัตตะยัปปะณามะคาถา, พุทโธ สุสุทโธ กะรุณามะหัณณะโวบทที่ 6 ของทำวัตรเช้า คาถานอบน้อมพระรัตนตรัย 4 คาถา ขอให้อานุภาพแห่งบุญนั้นขจัดอุปัทวะทั้งปวง
  7. 7สังเวคปริกิตตนปาฐะสังเวคะปะริกิตตะนะปาฐะ, อิธะ ตะถาคะโต โลเก อุปปันโนบทที่ 7 (บทสุดท้าย) ของทำวัตรเช้า แสดงความสังเวชในทุกข์ อริยสัจ ขันธ์ 5 และไตรลักษณ์ พร้อมตั้งใจปฏิบัติเพื่อทำที่สุดแห่งทุกข์
  8. 8พุทธานุสสติ (ทำวัตรเย็น)พุทธานุสสะติ, ตัง โข ปะนะ ภะคะวันตังบทที่ 3 ของทำวัตรเย็น (ต่อจากคำบูชาพระรัตนตรัยและนะโม) ระลึกถึงพระพุทธคุณ 9 ประการตามเสียงสรรเสริญที่ขจรไปในโลก
  9. 9พุทธาภิคีติพุทธาภิคีติ, พุทธะวาระหันตะวะระตาทิคุณาภิยุตโตบทที่ 4 ของทำวัตรเย็น คาถาขับร้องสรรเสริญพระพุทธเจ้า มอบกายถวายชีวิตเป็นทาสของพระพุทธเจ้า และขอขมาโทษที่ล่วงเกิน
  10. 10ธัมมานุสสติ (ทำวัตรเย็น)ธัมมานุสสะติ, สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโมบทที่ 5 ของทำวัตรเย็น ระลึกถึงพระธรรมคุณ 6 ประการ
  11. 11ธัมมาภิคีติธัมมาภิคีติ, สวากขาตะตาทิคุณะโยคะวะเสนะ เสยโยบทที่ 6 ของทำวัตรเย็น คาถาขับร้องสรรเสริญพระธรรม มอบกายถวายชีวิตแด่พระธรรม และขอขมาโทษที่ล่วงเกิน
  12. 12สังฆานุสสติ (ทำวัตรเย็น)สังฆานุสสะติ, สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆบทที่ 7 ของทำวัตรเย็น ระลึกถึงพระสังฆคุณ 9 ประการ
  13. 13สังฆาภิคีติสังฆาภิคีติ, สัทธัมมะโช สุปะฏิปัตติคุณาทิยุตโตบทที่ 8 (บทสุดท้ายในส่วนหลัก) ของทำวัตรเย็น คาถาขับร้องสรรเสริญพระสงฆ์ มอบกายถวายชีวิต และขอขมาโทษที่ล่วงเกิน
  14. 14อตีตปัจจเวกขณปาฐะอะตีตะปัจจะเวกขะณะปาฐะ, บทพิจารณาปัจจัย 4 ที่บริโภคไปแล้วบทประกอบท้ายทำวัตรเย็น (บทที่ 9 ของทำวัตรเย็น) พิจารณาจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และยา ที่ใช้สอยไปแล้วในวันนี้โดยยังมิได้พิจารณา
  15. 15ตังขณิกปัจจเวกขณปาฐะตังขะณิกะปัจจะเวกขะณะปาฐะ, บทพิจารณาปัจจัย 4 ขณะบริโภค, ปะฏิสังขา โยนิโสบทประกอบท้ายทำวัตรเช้า พิจารณาโดยแยบคายขณะใช้สอยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และยา ว่าใช้เพื่อประโยชน์ที่แท้จริงเท่านั้น
  16. 16ธาตุปฏิกูลปัจจเวกขณปาฐะธาตุปะฏิกูละปัจจะเวกขะณะปาฐะ, บทพิจารณาปัจจัย 4 โดยความเป็นธาตุและปฏิกูลบทประกอบท้ายทำวัตร พิจารณาปัจจัย 4 และผู้ใช้สอยว่าเป็นเพียงธาตุ ไม่ใช่สัตว์บุคคล และเป็นของปฏิกูลเมื่อถึงกายอันเปื่อยเน่านี้
  17. 17อภิณหปัจจเวกขณปาฐะอะภิณหะปัจจะเวกขะณะปาฐะ, ปัญจอภิณหปัจจเวกขณ์, ชะราธัมโมมหิบทประกอบท้ายทำวัตร พิจารณาเนือง ๆ 5 ประการ ว่าเรามีความแก่ เจ็บ ตาย พลัดพราก เป็นธรรมดา และมีกรรมเป็นของตน
  18. 18บทพิจารณาสังขารธัมมะสังเวคะปัจจะเวกขะณะปาฐะ, สัพเพ สังขารา อะนิจจาบทประกอบท้ายทำวัตร พิจารณาว่าสังขารทั้งปวงไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ชีวิตไม่ยั่งยืน ความตายเป็นของแน่นอน และกายนี้จะทอดทิ้งไว้บนแผ่นดินดุจท่อนไม้
  19. 19ปัตติทานคาถาปัตติทานะคาถา, ยา เทวะตา สันติ วิหาระวาสินี, กรวดน้ำตอนเช้าบทอุทิศส่วนบุญท้ายทำวัตรเช้า แผ่ส่วนบุญแก่เทวดาผู้รักษาวัด ภิกษุ อุบาสก บ้านเมือง และสรรพสัตว์ทุกกำเนิด พร้อมตั้งความปรารถนาให้พระศาสนาดำรงมั่น
  20. 20บทแผ่เมตตา (ท้ายทำวัตรเย็น)เมตตาผะระณา, แผ่เมตตาให้ตนเอง, แผ่เมตตาให้สรรพสัตว์, สัพเพ สัตตา สุขิตา โหนตุบทแผ่เมตตาที่นิยมสวดต่อท้ายทำวัตรเย็นก่อนกรวดน้ำ ขอให้ตนเองและสรรพสัตว์ทั้งปวงมีความสุข ไม่มีเวร ไม่เบียดเบียนกัน
  21. 21อุททิสสนาธิฏฐานคาถาอุททิสสะนาธิฏฐานะคาถา, บทกรวดน้ำอิมินา, กรวดน้ำตอนเย็นบทกรวดน้ำท้ายทำวัตรเย็น 2 ตอน ตอนแรกอุทิศบุญแก่อุปัชฌาย์ ครูอาจารย์ บิดามารดา ญาติ เทวดา และสรรพสัตว์ ตอนหลังอธิษฐานให้ตนพ้นกิเลสและมารไม่ได้โอกาส